صحيحين جامع جميع احاديث صحاح نمىباشند ، و به همين جهت در تدارك و جبران احاديث صحاحى كه در آن دو كتاب نيست كتابها نوشته شده ، مانند « المستدرك » تأليف حاكم نيشابورى متوفاى ( 405 ) ، و « توضيح المدرك في تصحيح المستدرك » تأليف سيوطى متوفاى ( 911 ) و « المستدرك » تأليف حافظ الهروى المالكى متوفاى ( 434 ) و « صحيح ابن حبان » تأليف حافظ أبى حاتم بستى متوفاى ( 354 ) . مؤلف عظيم الشأن « عبقات الانوار » در اين جزء دوم ( بحسب تجزئه ما ) ثابت كرده كه احاديث صحيحه محصور در صحيحين نيست ، و بخارى و مسلم نيز چنين ادعائى نكرده‌اند ، و باضافه تمام احاديث صحيحين نيز محكوم به صحت نيست ، بلكه احاديث بسيارى نيز در آنها ثبت است كه مورد قدح و طعن اكابر و محققين است ، و باضافه احاديث متناقضه در صحيحين موجود است ، و لذا بعضى از اعاظم آن دو كتاب را از اعتبار به كلى ساقط نموده‌اند ، و قاعده تقدم مثبت بر نافى كه از قواعد مسلمه عقليه است و مورد استناد بزرگان اهل سنت و جماعت است ، و شواهد علمى و تاريخى بر آن قائم است ، حكم مىكند كه نبودن حديثى در صحيحين دليل نفى واقعى آن نيست ، مضافاً بر اينكه اگر فرضاً هم حديث غدير در صحيحين وجود داشت معاندين از راه ديگر آن را نمىپذيرفتند ، چنان كه حديث غضب صديقه طاهره عليها السّلام بر آنها ، و حديث تأخر بيعت امير المؤمنين عليه السلام ، و حديث غصب فدك ، و حديث قرطاس ، و مانند آنها را از عناد و تعصب قبول نكردند ، با اينكه احاديث نامبرده در صحيحين موجودند . اعاذنا اللَّه من التعصب و اللداد ، و وفقنا لاتباع الحق و السداد - غلامرضا مولانا بن على اكبر بروجردى نزيل قم - 12 شعبان 1404